مرتضى مطهرى
82
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
عقل ، استدلال و اقامهء برهان شده است ، از اينرو جهانبينى اسلامى در عين حال يك جهانبينى عقلانى و فلسفى است . از مزاياى جهانبينى مذهبى - علاوه بر دو مزيّت جهانبينى فلسفى : ثبات و جاودانگى ، و ديگر عموم و شمول - كه جهانبينى علمى و جهانبينى فلسفى محض فاقد آن است ، قد است بخشيدن به اصول جهانبينى است . و با توجّه به اينكه يك ايدئولوژى ، ايمان مىطلبد و جذب شدن ايمان به يك مكتب ، علاوه بر اعتقاد به جاودانگى و تغييرناپذيرى اصول - كه مخصوصا جهانبينى علمى فاقد آن است - مستلزم حرمتى است در حدّ قداست ، روشن مىشود كه يك جهانبينى آنگاه تكيهگاه يك ايدئولوژى و پايهء ايمان قرار مىگيرد كه رنگ و صبغهء مذهبى داشته باشد . از مجموع بيانات گذشته نتيجه مىشود كه يك جهانبينى آنگاه مىتواند تكيهگاه يك ايدئولوژى قرار گيرد كه استحكام و وسعت تفكّر فلسفى و قدس و حرمت اصول مذهبى را داشته باشد . معيار خوبى جهانبينى جهانبينى خوب و عالى آن است كه : اوّلا قابل اثبات و استدلال باشد ، به عبارت ديگر ، از ناحيهء عقل و منطق حمايت شود . ثانيا به حيات و زندگى معنى بدهد ، انديشهء لغو و بيهوده بودن زندگى را و اينكه همهء راهها به پوچى و هيچى منتهى مىشود ، از ذهنها خارج سازد . ثالثا آرمانساز و شوقانگيز و آرزوخيز باشد . رابعا قدرت تقدّس بخشيدن به هدفهاى انسانى و اجتماعى داشته باشد . خامسا تعهّدآور و مسئوليّت ساز باشد . منطقى بودن يك جهانبينى زمينهء پذيرش عقلى آن را فراهم مىسازد و آن را در انديشهها قابل قبول مىكند ، ابهامها و تاريكيهايى را كه در عمل مانع بزرگى است بر طرف مىسازد . آرمانساز بودن جهانبينى يك مكتب ، جاذبه و قدرت كشش به آن مىدهد و به